Rukiew wodna na wiosenne wzmocnienie i choroby przewlekłe

Rukiew wodna [Nasturtium officinale] przez długie stulecia była popularnym, docenianym nie tylko w kuchni warzywem. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu, wiosną na ulicach europejskich miast częstym widokiem byli handlarze z wiklinowymi koszami zapełnionymi pęczkami rukwi.

Największą popularnością roślina cieszyła się podczas obydwu wojen światowych. Rzeżuchę wodną, jak ją wtedy nazywano, serwowano w sałatkach, dodawano do zup, sosów, kanapek, a przy dolegliwościach parzono z ziela wzmacniające herbatki.

Rukiew wodna

Pochodzi Eurazji, obecnie spotykana na całym świecie. Rukiew wodna jest byliną z rodziny kapustowatych, o rozgałęzionych pokładających się lub wzniesionych, kanciastych, wewnątrz pustych łodygach. Z końcem maja pojawiają się drobne, białe pierzaste kwiatuszki, o przyjemnym lekko pieprznym smaku. Pod koniec lata po przekwitnięciu owocuje, wydając nasionka podobne do gorczycy.

Dzika rukiew wybiera do wzrostu strumienie, rzeczki, stawy. Dorastające do 90 cm łodygi lubią leżeć w wodzie, natomiast bezwłose, trawiastozielone, pierzaste liście znajdują się ponad.

W Polsce dziko występuje rzadko. Głównie w zachodniej części kraju w pobliżu rzek, strumieni, wód stojących i stawów. W temperaturach poniżej 7°C  przestaje rosnąć. Mnogość stanowisk rukwi spotyka się w cieplejszych częściach Europy, Szwajcarii, Austrii, Niemczech, Italii.

W tradycyjnym zielarstwie

W starożytności rukiew wodna stale gościła na stołach Rzymian, Egipcjan i Greków. Spożywano ją, by odzyskać energię, wzmocnić siły witalne i pobudzić organizm przy psychicznym wyczerpaniu.

Hipokrates, zalecał  jako środek oczyszczający krew, pomocny przy wyczerpaniu, zastojach, działający na płuca i oddech. Około 400 roku p.n.e. na wyspie Kos miał ponoć ulokować swój pierwszy szpital tuż przy strumieniu, aby mieć stały dostęp by mieć pod ręką lekarstwo dla pacjentów z chorobami płuc, oskrzeli i gardła.

Staroangielscy medycy polecali na bóle głowy i zastój żółci, a w średniowiecznej Europie rukiew wodna była ona jednym z głównych składników maści gojących rany.

Profil energetyczny
Smak: orzeźwiający, ostro – pikantny, cierpki, słodki, gorzki
Energetyka: lekko chłodzi, nawilża bądź osusza z nadmiarów
Tkanki: śledzion, żołądek, płuca, jelita wątroba, limfa
Działanie: porusza zastoje, stagnację, otwiera,  rozprasza gorąco z płuc, pobudza płyny do nawilżenia tkanki płucnej, oczyszcza z  wilgotnej flegmy , rozjaśnia umysł, pobudza przy wyczerpaniu, usuwa ciężkość z głowy i klatki piersiowej.

Hipokrates i późniejsze tradycje greckie uważały, że rukiew wodna jest żywa, szybka, przenikliwa: „Rozprasza ciężkie humory, porusza zalegające płyny, oczyszcza gorącą, gnijącą wilgoć i przywraca życiu ruch„. Stosowali przy melancholii, otępieniu i „zastaniu ducha” . Rukiew wodna nie tyle dodaje energii, ile usuwa to, co blokuje jej naturalny przepływ.

Wskazana dla osób ospałych, „zamglonych”, z zastojami wilgoci oraz bardzo suchych, wyczerpanych, z nadmiernym „gorącem”, zmęczeniem związanym z przeciążoną wątrobą. Jest tonikiem mineralnym, wzmacniającym po zimie, jednocześnie wspiera oczyszczanie, krew, limfę, trawienie i skórę.

Co mówi nauka?

Rukiew wodna znajduje się na szczycie listy roślin o najsilniejszych właściwościach przeciwnowotworowych, zapobiegających  chorobom cywilizacyjnym. Pod względem zawartości, zagęszczenia składników odżywczych i przeciwutleniaczy uplasowała się na pierwszym miejscu.

Zawiera wszystkie niezbędne witaminy, jest bogata w pierwiastki zasadowe i antyoksydanty. To smaczne warzywo może być wykorzystywane leczniczo. Odżywia, poprawia odporność, pobudza trawienie, wypłukuje toksyny. Ma pozytywny wpływ na tarczycę, komórki wątroby i cały przewód pokarmowy.

Wspomaga przy  dolegliwościach będących efektem zaburzeń  przemiany materii. Należy do nich większość chorób reumatycznych, cukrzyca, dna moczanowa, miażdżyca, otyłość i  zaburzenia układu trawiennego. Wskazana dla oczyszczenia organizmu z toksyn, utrzymania zdrowia nerek, zapobieganiu nowotworom. Według badań wpiera leczenie długiej listy chorób przewlekłych. [1]

Działanie: chłodzące, moczopędne, oczyszczające, wykrztuśne, pobudzające.

• Zmniejsza stres oksydacyjny, oczyszcza krew, odżywia komórki
• Wspiera zdrowe serce i kości
• Zwalcza wirusy, grzyby, bakterie, hamuje rozwój komórek rakowych
• Nawilża błony śluzowe płuc, gardła, przewodu pokarmowego
• Pomaga utrzymać w normie poziom cukru we krwi
• Jako jedno z nielicznych ziół wspomaga szyszynkę
• Odmładza: spłyca zmarszczki, wyrównuje koloryt skóry, poprawia stan włosów i paznokci.

Niektóre zastosowania rukwi wodnej

Niedokrwistość i awitaminoza 
Jako bogate źródło żelaza rukiew wodna jest korzystna w leczeniu anemii. Ajurweda poleca pić rano przez miesiąc szklankę świeżego soku z łyżeczką soku z limonki i szczyptą soli. Ten sam protokół dotyczy  niedoborów składników odżywczych.

Zaburzenia pracy tarczycy
Roślina jest jednym z najlepszych źródeł jodu, korzystna w profilaktyce i leczeniu chorób tarczycy. Ale jak większość kapustnych zawiera substancje, które mogą blokować czynność tarczycy. Związki te dezaktywuje obróbka cieplna – gotowanie w wodzie lub na parze.

Herbatka z rukwi wodnej
Kilka świeżych listków zaparza się 10 minut w szklance wrzątku pod przykryciem. Napar wspomaga apetyt i trawienie. Oczyszcza nerki i drogi moczowe, wypłukuje piasek. Usuwa nagromadzone w tkankach płyny i śluz. Wzmacnia wzrok, zmniejsza ryzyko zwyrodnienia plamki żółtej.
Dobrze jest stosować przy dnie moczanowej, szkorbucie, gruźlicy, chorobach płuc i oskrzeli. Z dodatkiem kawałka imbiru, dosłodzona miodem dodaje energii i wzmacnia odporność. Przy awitaminozie można listki zalać zimną wodą i odstawić na noc.

Hemoroidy
Świeży sok z rukwi wodnej, liści rzepy, marchwi i szpinaku rozpuszcza skoagulowaną fibrynę krwi w żylakach odbytu. Ajurweda zaleca picie 2-3 szklanek soku codziennie przez 2 do 6 miesięcy. Z diety trzeba wyeliminować białą mąkę i słodycze.

Ciąża i laktacja
Odżywczy tonik przygotowuje się przez gotowanie nasion w mleku z odrobiną cukru. Usuwa ogólne osłabienie podczas ciąży, zwiększa laktację u kobiet karmiących.

Nowotwory
Długie, powolne przeżuwanie listków w kontakcie ze śliną wyzwala reakcje, w wyniku której powstaje związek PEITC. Ma on zdolność zabijania macierzystych komórek raka. 2, 3, 4 

Choroby jamy ustnej 
Chińczycy jedzą zupę z rukwi wodnej by leczyć owrzodzenia języka, jamy ustnej, afty, obrzęk dziąseł i nieświeży oddech.

Świeżo wyciśnięty sok
Stosuje się w leczeniu chorób skóry: wysypek, egzemy, trądziku, grzybicy.

Odmładzający koktajl
Na oczyszczenie, wzmocnienie i piękną cerę przepis tutaj

Rukiew wodna w kuchni

Jest dostępna na straganach i w supermarketach, zwykle stoi w doniczkach obok innych ziół. Ma na ogół okrągłe liście, co ją odróżnia od dzikiej. W naturze jest inaczej. Liście rukwi wodnej z naturalnych stanowisk w miarę wzrostu przybierają owalny, lancetowaty kształt.

Rzeżucha wodna jest smacznym dodatkiem do sałatek, zup, kanapek, pastw warzywnych. Dobrze się komponuje z daniami mięsnymi i rybnymi, wyrazistym lekko pieprzowym smakiem przełamuje subtelną nutę słodyczy.

Jej walory odżywcze są niekwestionowane. Bogata w witaminy A C, D, E, K i z grupy B, kwas foliowy, cynk, wapń, potas i białko. Zawiera ponad 15 niezbędnych witamin i minerałów. Więcej żelaza niż szpinak, więcej witaminy C niż porzeczka, więcej kwasu foliowego niż banany.

Rukiew wodną można uprawiać w balkonowej skrzynce lub doniczkach pamiętając o obfitym podlewaniu.  Ziemia stale powinna być bardzo mokra, niemal jak błoto.